PHẦN I
LỊCH SỬ SỬ HỌC VIỆT NAM
NỘI DUNG
- Bối cảnh lịch sử cho mỗi nền sử học ở nước ta, kể từ khi nền sử học được hình thành.
- Những thành tựu đạt được, cũng như những hạn chế của sử học mỗi thời đại.
- Những khái quát lí luận về sử học ở mỗi thời đại; đánh giá về sử học, rút ra các bài học, kinh nghiệm cho việc phát triển sử học nước ta hiện nay...
- Đôi nét về giáo dục lịch sử ở Việt Nam (nhận thức của sv SP về nghề nghiệp của mình).
I. LỊCH SỬ SỬ HỌC LÀ MỘT KHOA HỌC
1. Thuật ngữ “Lịch sử Sử học”
- Chỉ toàn bộ những công trình nghiên cứu về một đề tài nhất định hay về một thời kỳ lịch sử.
- Chỉ toàn bộ tác phẩm sử học của một nước, một giai cấp, một thời đại dựa trên một cơ sở lí luận, một khuynh hướng tư tưởng nhất định: Sử học Pháp, Sử học Trung Quốc, sử học của giai cấp tư sản – địa chủ Đức, sử học macxit...
- Là khoa học nghiên cứu lịch sử khoa học Lịch sử. Cũng như các ngành khoa học khác, Lịch sử sử học tổng kết những hiểu biết của con người về lịch sử, đạt tới trình độ khái quát hóa, trừu tượng hóa, đi sâu vào bản chất, phát hiện quy luật của việc nhận thức lịch sử, tiếp cận chân lý, phục vụ việc nghiên cứu lịch sử.
2. Đối tượng của Lịch sử sử học
- Đối tượng của Lịch sử sử học là quá trình ra đời, phát triển của bản thân khoa học lịch sử. Quá trình phát triển để trở thành một khoa học phải trải qua một thời kỳ lâu dài từ khi con người xuất hiện và nhận thức lịch sử. Vì vậy, Lịch sử sử học phải nghiên cứu việc nhận thức lịch sử từ khi nó trở thành một khoa học trong xã hội có giai cấp và Nhà nước đầu tiên; tuy nhiên, cũng cần tìm hiểu cả những thời kỳ mà xã hội chưa có giai cấp – đó là sự nhận thức lịch sử của con người trong thời kỳ nguyên thủy.
3. Chức năng và nhiệm vụ
- Ngành Lịch sử không phải chỉ đơn giản là việc liệt kê lại, hoặc tổng kết công việc nghiên cứu, thành tựu thu được qua quá trình nghiên cứu Lịch sử của các thời đại, mà là toàn bộ quá trình phát triển của khoa học lịch sử, thông qua việc nghiên cứu nội dung khoa học, thành tựu, tư tưởng sử học, những vai trò đóng góp của những nhà sử học ở những thời đại khác nhau…
- Lịch sử sử học không chỉ nghiên cứu một số tác phẩm của một số nhà sử học nổi tiếng, các cơ quan nghiên cứu lịch sử, mà toàn bộ thành tựu đạt được thông qua hoạt động của nhà sử học chuyên nghiệp và không chuyên nghiệp, của đông đảo nhân dân yêu thích và góp phần vào sự phát triển của khoa học lịch sử.
- Lịch sử sử học có nhiệm vụ khách quan và cụ thể sau đây :
+ Tìm hiểu tích lũy tri thức lịch sử của xã hội loài người từ thời nguyên thủy đến ngày nay, chủ yếu từ khi khoa học lịch sử hình thành trong xã hội có giai cấp.
+ Những thành tựu nghiên cứu lịch sử của cả nhân loại, của mỗi dân tộc qua các chặng đường phát triển của xã hội, gắn liền với bối cảnh, điều kiện cụ thể lịch sử xã hội loài người, cũng như lịch sử của mỗi dân tộc, mỗi thời đại.
+ Tác dụng của sử học đối với sự phát triển của xã hội nói chung, mỗi thời kì nói riêng.
+ Khuynh hướng, quan điểm, tư tưởng của một nền sử học, những cuộc đấu tranh trên lĩnh vực sử học giữa các giai cấp khác nhau, thù địch trong xã hội.
+ Tích lũy phương pháp sưu tầm tư liệu, nghiên cứu lịch sử có những điểm chung cho các nền sử học, đánh giá sử học, sự kế thừa và phát triển của sử học, theo vị trí quan điểm của các nhà sử học thuộc về các thời đại, giai cấp khác nhau, có những mối quan hệ với nhau ( đấu tranh và kế thừa).
+ Ghi chép cuộc đời sự nghiệp của các nhà sử học, đánh giá các công trình nghiên cứu lịch sử tiêu biểu, theo các quan điển khác nhau, đối với chúng ta là quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh.
4. Cơ sở phương pháp luận của việc nghiên cứu lịch sử sử học
* Những nguyên tắc, phương pháp luận Mác xít, tư tưởng Hồ Chí Minh chỉ đạo một số vấn đề cụ thể trong nghiên cứu học tập lịch sử.
- Một là mối quan hệ giữa tài liệu sự kiện với khái quát – lí luận cũng như nghiên cứu lịch sử việc